Μια βόλτα στο χωριό

Λίγα χωριά έχουν να επιδείξουν τόση ομορφιά σε τόσο μικρό χώρο, όσο το Μαρμακέτω και το Φαρσάρω. Εκτός από τους ναούς των «Άη Γιάννηδων», δηλαδή των Αγίων Ιωάννη του Θεολόγου και του Χρυσόστομου, ο επισκέπτης μπορεί να ανακαλύψει διάφορες άλλες μικρές γωνιές του χωριού.

Αρχικά αξίζει να επισκεφτεί τον ανδριάντα του Καπετάν Καζάνη, του ήρωα του χωριού, στην κεντρική πλατεία του χωριού. Δίπλα στον Ανδριάντα έχει στηθεί μνημείο για τους Μαρμακεθιανούς που σκοτώθηκαν στο καθήκον για την πατρίδα στους διάφορους πολέμους της ιστορίας μας. Εκεί βρίσκεται και το Δημοτικό Σχολείο του χωριού, εξαιρετικό δείγμα σχολικής αρχιτεκτονικής του 20ου αιώνα, σήμερα γραφεία του Πολιτιστικού Συλλόγου, και ακριβώς απέναντι η παλιά πετρόκτιστη βρύση.

Δίπλα στον Καπετάν Καζάνη υπάρχει κι ένα υπαίθριο μουσείο άντλησης νερού, όπου έχουν τοποθετηθεί διάφορα συστήματα άντλησης νερού από πηγάδι. Εδώ θα δείτε έναν από τους χιλιάδες ανεμόμυλους που χρησιμοποιούσαν οι Λασιθιώτες για την άντληση νερού. Άλλα συστήματα είναι με υδραντλία (τρούμπα), με το γεράνι, το μαγγανοπήγαδο (σακιές) και με σχοινί.

Αξίζει να κάνετε μια βόλτα στην «Πάνω Γειτονιά» και στο Φαρσάρω, όπου θα δείτε τα παλιά πετρόχτιστα σπίτια του χωριού, τα περισσότερα ερειπωμένα ή χρησιμοποιούμενα ως αποθήκες. Ευτυχώς, αρκετοί χωριανοί έχουν αναπαλαιώσει μερικά από αυτά, διατηρώντας ένα μέρος της παράδοσης μας.

Από την πάνω γειτονιά συνεχίζουμε και περνάμε από το ναό του Αγίου Ιωάννη του Χρυσόστομου με τις μεγάλες αντηρίδες. Από εκεί μπορούμε να επισκεφτούμε το μικρό δασάκι του Κύλιντρου με τους θεόρατους πρίνους και να βρεθούμε στην πάνω μεριά του λόφου της Φακιδιάς, από όπου η θέα στον καταπράσινο κάμπο του Οροπεδίου είναι μοναδική. Από εκεί, αφού περάσουμε τα όμορφα πετρόκτιστα σπίτια του Φαρσάρου, μερικά ετοιμόρροπα και άλλα αναστηλωμένα, κατηφορίζουμε στο ναό του Άη Γιάννη του Θεολόγου και επιστρέφουμε στο Μαρμακέτω, αφού ξεδιψάσουμε από τη βρύση με τη πετρόκτιστη δεξαμενή, κάτω από τη σκιά δεκάδων πανύψηλων καρών (καρυδιών), δίπλα στο Πολιτιστικό Κέντρο του Χωριού. Απέναντι από τη βρύση η αποθήκη του Μ. Χατζάκη με τον γερο-«καρνάβαλο», το μοναδικό μεγάλο φορτηγό Mercedes που κάποτε μεσουρανούσε στο Λασίθι.

Αφού περάσουμε την πλατεία με το καφενείο και το παλιό ταχυδρομείο, κατευθυνόμαστε (ειδικά το χειμώνα ή την άνοιξη) στον ποταμό που φιδίσιος διασχίζει τη δυτική πλευρά του χωριού. Όταν έχει νερό το θέαμα με τις μεγάλες κολύμπες και τα καταγάλανα νερά είναι μοναδικό.

<